In vijftig jaar tijd zijn de populaties wilde dieren gemiddeld met bijna driekwart gekrompen, vooral door de manier waarop de rijke wereld produceert en consumeert. Wat ooit gewoon was, wordt steeds zeldzamer en omdat we het nooit meemaakten, vergeten we hoe overvloedig al het andere leven niet eens zo lang geleden was. In Archief van mogelijk verlies brengt Tine Hens een ode aan het gewone, alledaagse dat zo stilletjes wegglipt. Deze voorstelling verweeft literatuur met geluid en zang om ons te confronteren met wat we dreigen te vergeten: van spreeuwenzwermen tot de pure ervaring van stilte, sneeuw en duisternis. De voorstelling neemt je op een zintuiglijke reis die niet alleen rouwt om wat verdwijnt, maar ook zoekt naar een hernieuwde verbinding met de natuur.

Journalist en auteur Tine Hens bundelt in haar boek Archief van mogelijk verlies, dat de Natuurboekenprijs 2026 won, twaalf meeslepende verhalen over planten, dieren en natuurfenomenen die op het punt staan te verdwijnen. Ze deelt het podium met componist Ellen Jacobs, die de verhalen vertaalde naar een originele geluidscompositie waarin de klanken van smeltende gletsjers, leeuweriken en de zang van de vroedmeesterpad samenkomen. De boekvoorstelling wordt afgesloten door muzikant en aspirant-ecofilosoof Birsen Uçar, die in haar werk en songteksten onderzoekt hoe de mens zich heeft losgekoppeld van de natuur en pleit voor een betere voeling met meer-dan-menselijke wezens.

Huizen bouwen in overstromingsgebied, het toont hoe vervreemd we zijn van het landschap. Maar het kan ook anders. Bioregionalisme pleit als beweging om opnieuw te leren ‘leven in een plek’, om die plaats opnieuw te bewonen in het bewustzijn van het landschap. Dan herorganiseer je maatschappelijke structuren rond levende systemen zoals stroomgebieden.  Een boeiend gesprek met Helen Weeres, een dichter en regeneratieve cultuurmaker die via initiatieven zoals Stichting Bodemzicht kunst, rituelen en regeneratieve landbouw met elkaar verbindt. Weeres gaat in dialoog met Nick Meynen, geograaf en werkzaam rond klimaattransitie bij Leuven 2030 en co-samensteller van het dossier bioregionalisme in Oikos Tijdschrift #120, en Wim Peumans, antropoloog en auteur van het veelgeprezen boek De Maas, waarin hij de intieme verbondenheid tussen mens, geschiedenis en de ecologie van een stroomgebied blootlegt.

Ons huidige economische systeem is gebaseerd op uitbuiting, waarbij een duidelijk verband bestaat tussen de uitbuiting van onbetaald zorgwerk en de uitputting van onze planeet. Daarom pleiten de sprekers krachtig voor een feministische economie die het welzijn van mens en milieu centraal stelt, in plaats van marktwinsten. Samen onderzoeken ze hoe we een maatschappelijk kader kunnen opbouwen waarin zorg voor zowel mensen als de aarde boven alles wordt gewaardeerd.
Emma Holten introduceert de visie uit haar baanbrekende boek “Deficit: How Feminist Economics Can Change our World”. Ze deelt het podium met Elise Derroitte, filosofe en vicevoorzitter van de Christelijke Mutualiteit (CM), die haar expertise inzet om te strijden voor rechtvaardigere zorgstelsels en robuuste sociale bescherming voor iedereen.

Goed nieuws: als je kiest om gezond te eten, draag je meteen bij tot het herstel van de gezondheid van onze planeet. Zo versnel je mee de omslag naar een agro-ecologisch voedselsysteem dat onze landbouw bevrijdt uit de greep van de agro-industrie. Talrijke initiatieven tonen al vandaag hoe een duurzaam en lokaal alternatief vorm krijgt door een hernieuwde, directe samenwerking tussen burger en boer.

Dirk Holemans, auteur van Grondgenoten, pleit voor een voedselsysteem waarin zorg voor mens en natuur centraal staat. Hij gaat in gesprek met Annelies Lefevre, een gedreven bioboerin die na haar Landwijzer opleiding mee de schouders zette onder het nieuwe zelfoogstveld van bioboerderij ’t Uilenbos, en Elise Van Broeckhoven, die als agro-ecologische boerin met plukboerderij Grondig de brug slaat tussen burger, boer en een biodiverse natuur.

Deze paneldiscussie onderzoekt hoe de maatschappelijke verbeelding verstrikt is geraakt in een bekrompen kader van technocratische oplossingen en ecologische modernisering, waardoor er geen ruimte is om werkelijk alternatieve samenlevingen te verkennen. Wat houdt het in om onze collectieve toekomst radicaal opnieuw vorm te geven? Hoe kunnen we op zoek gaan naar alternatieve dramaturgieën van verandering en nieuwe culturele benaderingen om de milieupolitiek te bevrijden?
Jeroen Oomen, universitair docent (Universiteit Utrecht), is medeauteur van *Captured Futures (2025)*, waarin wordt onderzocht hoe sociale en culturele praktijken toekomstvisies vormgeven. Hij deelt het podium met Adélaïde Charlier, mede-uitvoerend directeur van het democratische innovatieplatform G1000 en medeoprichtster van Youth for Climate, die haar expertise op het gebied van burgermobilisatie inzet om te pleiten voor systemische politieke actie en democratische vernieuwing.

Dit panelgesprek verkent de emotionele impact van de klimaatcrisis en natuur die verdwijnt. Stef Craps gaat met de auteurs in gesprek over hoe het verdriet hierover kan worden omgezet in collectieve zorg. Samen zoeken ze naar taal, rituelen en nieuwe perspectieven om deze opkomende vorm van verlies een plek te geven in onze samenleving.

Stef Craps is hoogleraar Engelse literatuur (UGent) en onder meer gastcurator van de tentoonstelling over ecologische rouw Tending Loss bij RADIUS in Delft, Hij gaat in dialoog met journalist en auteur Tine Hens, wiens boek Archief van mogelijk verlies de Natuurboekenprijs won, en Nikki Dekker, schrijfster en radiomaakster, die in haar werk de grensgebieden tussen de mens en de natuur opzoekt.

Geen doortastend klimaatbeleid zonder andere economie
Dit panelgesprek, vertrekkend van het verband tussen de grootschalige ontginning van grondstoffen en de wereldwijde klimaatontwrichting, focust op de noodzaak van een fundamentele systeemverandering. De sprekers pleiten voor een economisch model dat mondiale solidariteit en klimaatrechtvaardigheid centraal stelt. Samen verkennen ze hoe we de transitie kunnen inzetten naar een welzijnseconomie die opereert binnen de grenzen van de planeet. Een gesprek dat start met een kritische terugblik op de VN-klimaattop COP31.

Kiki Berkers, beleidsmedewerker klimaat en natuurlijke rijkdommen bij 11.11.11 en aanwezig op de VN-klimaattop COP31 in Antalya, gaat in gesprek met Jonas Van der Slycken, auteur van Schandalig rijk of ongelijk, die met concrete voorstellen aantoont hoe we een economie van het genoeg kunnen inrichten op basis van welzijn, herverdeling en ecologische stabiliteit.

De Europese landbouw is sterk afhankelijk van chemische middelen. Dit panel belicht de machtige politieke en bedrijfsbelangen die de drijvende kracht vormen achter het wereldwijde agrochemische complex. De sprekers zullen onder de loep nemen hoe lobbyisten bedrijfswinsten boven volksgezondheid en biodiversiteit stellen, en tegelijkertijd debatteren over de dringende noodzaak van een systemische transitie naar duurzame landbouwpraktijken die zorg dragen voor boeren, consumenten en het natuurlijke milieu.
Dirk de Bekker, onderzoeksjournalist, schreef het boek “Het pesticidenparadijs“, waarin hij de verborgen realiteit van de chemische landbouw blootlegt op basis van uitgebreid veldwerk en interne documenten. Hij wordt vergezeld door Hans Van Scharen, onderzoeker en campagnevoerder bij Corporate Europe Observatory (CEO), dat onlangs een rapport publiceerde waaruit blijkt hoe de bewoordingen van de pesticidenindustrie vrijwel woordelijk zijn overgenomen in het voorstel van de EU voor een herziening van de goedkeuringsregels voor pesticiden.

Ga in het Salon zelf creatief aan de slag tijdens een workshop stempelen, begeleid door grafisch kunstenaar Lotte Andries.

Lotte Andries is grafisch designer en geeft creatieve workshops op maat – onder andere linografie workshops voor het Masereelfonds. Ze studeerde af met een master in Audiovisuele Kunsten. Haar instagram: @ARTELOTTL

Tijdens Ecopolis zal ze een doorlopende workshop geven rond het thema druktechnieken en met een ecologische insteek. We maken stempels van aardappeloverschotten. Kom zeker meewerken aan een gezamenlijk canvas! Zo groeit er doorheen de workshop een gezamenlijk kunstwerk waarin de verschillende perspectieven en inspiratie van de Ecopolis-bezoekers samenkomen.